Çay Kanunu 2.Bölüm
https://www.olay53.com/haber/iste-cay-kanunu--18270.htm ÇAY KANUNU TASLAĞININ DEVAMI...
BÖLÜMM (10) Bu maddenin 1’nci bölümünün 3 ve 4’ncü fıkralarında zikredildiği gibi ruhsatı askıya alın an yaş çay üreticisinden, yasaklı süre içerisinde toplanan yaş çayları satın alanlar ile bu madde içinde zikredilen konu ve sorumluluklara aykırılığın tespiti halinde, Kurul tarafından verilen sürede aykırılığın giderilemediği durumlarda, kuru çay üretici ruhsatı üç aydan bir yıla kadar değişen sürelerde askıya alınır. Bu fiilin devamı veya tekrarı halinde ruhsat iptal edilir, kuru çay üreticisine verilmiş kota, o kuru çay üreticisi açısından hükümsüz kalır.
(11) Kuru çay üretici ruhsatı verilmesine, izleme ve incelemeye ilişkin gerekli görülen şartlar ile takip olunacak usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çay Borsası, Kuruluşu, İşleyişi ve İşlem Yapma Zorunluluğu
MADDE 12- (1) Ekonomik gereklilikler gözetilerek güven, serbest rekabet ve istikrar içinde çay ürününün arz ve talebini buluşturmak; yürürlükteki ürün standartlarına göre tasnif edilmiş kuru çay ürünlerinin fiziki veya elektronik mekânlarda alım-satımına aracılık etmek, kuru çayın gerek fiziki, gerekse Kurul tarafından yapılacak düzenlemeler doğrultusunda alım-satım işlerini yürütmek; işlemlere ilişkin güvenilir kayıt ve saklama imkânları oluşturmak; oluşan fiyatları, ürettiği bilgileri, diğer benzer ve alternatif piyasaları izlemek ve duyurmak için gerekli bilgi işlem, teknik ve elektronik donanım, kurumsal ve mali altyapıyı kurmak suretiyle ulusal alanda faaliyet göstermek üzere ‘Çay Borsası’ kurulur.
Borsanın faaliyetleri, kurulacak anonim şirket aracılığıyla yürütülür. Bu şirketin sermaye, ortaklık, ortakların nitelikleri ve ortaklıklardaki değişiklik, şirketin yönetimi, görevlilerinin nitelik, görev ve sorumlulukları Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(2) Borsada kuru çay satışı, yalnızca Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle nitelikleri belirlenen ve kendilerine lisans verilen Brokerler aracılığıyla yapılır.
Ancak, başta Genel Müdürlük olmak üzere, kendi üretim tesislerinde kuru çay üreterek paketli marka oluşturmuş firmaların, borsada oluşan asgari fiyatın altında olmamak ve aylık kota miktarını aşmamak kaydı şartıyla, üretmiş oldukları tüm ürünleri öncelikli olarak satın alma hakkı mahfuzdur. Bu şartlarda oluşan kuru çayların broker depolarına taşınma zorunluluğu olmamakla birlikte, belirlenen standartlarda olup olmadığının kendi depolarında düzenli olarak denetlenmesi, Kurul tarafından görevlendirilen uzmanlar tarafından yapılır. Bu şartlarda dahi, satış, tahsilat ve ödemelerin tamamı ile her türlü evrak ve kayıt işlemleri, kanunda öngörülen sistem dahilinde yapılmak zorundadır.
(3) Borsadan çay alımı, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle nitelikleri belirlenen ve kendilerine lisans verilen akredite alıcılar tarafından yapılır.
(4) Akredite alıcılardan kuru çay satın alarak harmanlama ve paketleme işlemi yapan gerçek ve tüzel kişiler, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelik hükümlerine uygun olarak faaliyetlerini sürdürür.
(5) Bu bölümün 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasında zikredilenler hariç, kuru çay üreticileri, ürettikleri kuru çayın tamamını borsada satmak zorundadırlar.
(6) Genel Müdürlük dahil olmak üzere, sektör içerisinde bulunan kuru çay üreticisi firmalar, talep edilen evrakları tamamlaması halinde broker ve akredite alıcı firma olarak faaliyet gösterebilir.
(7) Borsa kanalıyla yapılan bütün satışlar ve fiyat mekanizmaları her hafta periyodik ve düzenli olarak kamuoyuna duyurulur.
BEŞİNCİ BÖLÜM Kuru Çay Satışı, Ödemeler ve Formül
MADDE 13- (1) Kuru çay satışı, Borsanın belirleyeceği zamanlarda ve haftanın en az iki gününde yapılır.
(2) Broker firmalar tarafından o hafta içinde satışı yapılacak ve numuneleri tüm akredite alıcılara gönderilmiş, nev’ileri ve miktarları belirlenmiş listeler hazırlanır. Borsadaki satışlar, nev’i ve miktarları belirlenmiş bu listeler üzerinden yapılır.
(3) Kuru çay satışı için açılış fiyatları, kalite ve piyasa koşullarına göre tespit edilerek broker tarafından satış başlangıcında ilan edilir ve ürün açık artırmaya çıkarılır. En yüksek teklifi veren akredite alıcı kuru çayı satın alır.
(4) Borsada satılan kuru çaylarda KDV oranı yüzde bir olarak uygulanır.
(5) Kuru çayı borsada satın alan akredite alıcı, kuru çayın bedelini altı iş günü içinde broker firmaya banka aracılığıyla öder. Ödeme yapılmadan ürün teslimi yapılmaz.
(6) Broker firma, akredite alıcıdan yapılan, satış karşılığı tahsilâtını takip eden en geç yedi iş gününde kuru çay bedelini kuru çay üreticisine öder.
(7) Yaş çay bedeli, kuru çay bedelinin kuru çay üreticisine ödenmesini takip eden en geç 15 gün içinde kuru çay üreticisi tarafından yaş çay üreticilerine, satın aldığı yaş çay oranlarınca ödenir.
(8) Borsada yabancı menşe’li çayların satışı yapılamaz.
(9) Broker firmalar, hiçbir şekil ve surette pazarlama faaliyeti yapamaz. Yaptıkları hizmet karşılığı borsadaki satışları üzerinden maksimum yüzde birbuçuk komisyon alır.
(10) Broker firmaların adetleri, lisanslama işlemleri, çalışma esasları, sorumlulukları, sermaye yapısı, çalıştıracak olduğu personel standardı, taşıma, depolama, numune hazırlama, liste hazırlama gibi işlevleri, Kurul tarafından çıkarılacak olan yönetmelikle belirlenir. Genel Müdürlük, Kurul tarafından istenen belgeleri hazırladığında broker firması kurma hakkına sahiptir.
(11) Yaş çay üreticisine ödenecek beher kilogram asgari yaş çay fiyatı, öncelikli olarak piyasa şartları ve maliyet unsurları göz önünde bulundurularak hasat dönemi öncesinde Kurul tarafından belirlenir ve ilan edilir. Kuru çay üreticileri bu fiyatın altında yaş çay satın alamaz, yaş çay üreticileri bu fiyatın altında yaş çay satamaz.
(12) Bunun yanında kuru çay üreticileri, sözleşmeli yaş çay üreticileri ile karşılıklı mutabakat sağlayarak, Kurul tarafından belirlenecek formül çerçevesinde ortaklık tesis etmek suretiyle ürünlerini borsada satabilir ve hâsılatını, Kurul tarafından belirlenen formül çerçevesinde yaş çay üreticileri ile paylaşır.
(13) Borsadaki tüm işlemlerin detayları, ödeme ve tahsilâtlarla ilgili süre, usul ve esaslar, teminatlar, yaş çay fiyatı belirleme standartları, formülün şekli ve yüzdelerinin belirlenme şartları ve diğer hususlar, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
ALTINCI BÖLÜM Kotalar, Yaş ve Kuru çay fiyatları ile sözleşmeler
MADDE 14- Kuru çay üreticilerinin mevcut tesislerinde kuru çay üretebilmesi, yeni tesis kurabilmeleri veya mevcutlarının kapasitelerinin artırılabilmesi için Kuruldan çalışma izni, yeni tesis kurma izni veya kapasite artırım izni almaları zorunludur. Söz konusu izinler için yurt içi çay talebi, toplam kurulu üretim kapasitesi, ihracat potansiyeli ve geçmiş yıl istatistikleri ile diğer hususlar dikkate alınır. Yukarıda zikredilen belgelerin oluşturulabilmesi için Kurul, başvuruda bulunanlardan, ihtiyacı olan her türlü belgeyi talep eder.
Kuru çay üretimi ve arzında istikrarı sağlayabilmek için yurt içinde pazarlanacak maksimum kuru çay miktarı kotalar ile belirlenir. Kurul her yılki gelişmeleri göz önünde bulundurarak bir sonraki yılların kota miktarlarını düzenleme, değiştirme ve revize etme hakkına sahiptir.
Yaş çay kotası MADDE 15- (1) Kurul, kuru çay üreticilerine ait fabrikaların günlük yaş çay işleme kapasitesini bilimsel kriterler kullanarak günlük ve yıllık olarak tespit eder. Kuru çay üreticilerine, kapasiteleri oranında satın alabileceği maksimum yaş çay kotası verilir. Kuru çay üreticileri, bu kapasiteyi kullanmak ve sözleşme yaptığı yaş çay üreticilerinin sözleşme kapsamındaki ürünlerini satın alarak işlemek zorundadır.
Aynı şekilde yaş çay üreticileri, yapılan sözleşmeye istinaden taahhüt ettiği yaş çay miktarını kuru çay üreticisine teslim etmek ve satmakla mükelleftir.
(2) Kuru çay üreticileri haklı bir sebebe dayanmadan iki yıl üst üste kendilerine tahsis edilen kotanın yüzde doksanı kadar yaş çay satın almadıkları taktirde, kullanılmayan kota hakları Kurulca iptal olunarak, ekstra kota talebinde bulunan diğer kuru çay üreticilerinin kapasiteleri dikkate alınarak, aralarında eşit olarak dağıtılır.
(3) Kurul, hasat dönemleri içerisindeki kota dağılımını belirlemeye yetkilidir.
Kuru Çay Kotası (4) Kurul, kuru çay üreticilerine ait fabrikaların günlük kuru çay üretim kapasitesini bilimsel kriterler kullanarak günlük ve yıllık olarak tespit eder ve Kurul tarafından kuru çay üreticilerine kapasiteleri oranında kuru çay üretici kotası verilir.
(5) Borsada haftalık olarak satılacak kuru çay miktarını Kurul belirler. Bunun yanında, gerek iç piyasa ve gerekse dış piyasalardaki gelişmelere göre, o hafta ile ilgili olarak miktarları azaltmak, çoğaltmak veya tüm satışın iptali konusunda Kurul yetkilidir.
Kotalar, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanları esas alınmak suretiyle hesaplanır. İlk kez üretime geçecek ve üç yaşın altındaki fabrikalar ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kapasite artırım izni almış olan fabrikalar için kota belirlenmesinde Kurul uzmanlarınca tespit edilen üretim verileri esas alınır.
Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini artırabilmeleri için kota temin etmeleri zorunludur. Kuru çay üreticilerine yeni kota tahsisine, Kurul yetkilidir.
Kuru çay üreticilerinin kotaları her yıl en geç 31 Mart tarihine kadar, yurt içi çay talebi, kuru çay üreticilerinin çay işleme ve üretim kapasiteleri gözönünde bulundurularak Kurul tarafından müteakip üçer yıllık dönemler için tespit edilir.
Borsada satış kotası (6) Kurul tarafından tespit edilen yıllık iç piyasa talebi göz önünde bulundurularak, kuru çay üreticilerine verilen yıllık kota miktarının onikide biri oranını her kuru çay üreticisi o ay içinde borsada satışa arz edebilir. Satış hakkını ilgili ay içinde kullanmayan kuru çay üreticisine bu hak yeniden verilmez. Yıllık toplam üretilen miktarın iç pazar talebinden fazla olması halinde her kuru çay üreticisi fazlalık miktarın kendisine düşen payı kadar miktarı stok yapmak veya ihraç etmek zorundadır.
Kota iptal ve transferleri (7) Kuru çay üreticileri, Kurulca kabul edilen haklı bir sebebe dayanmadan iki yıl üst üste kendilerine tahsis edilen kotalardan yüzde doksanın altında arz sağladıkları taktirde, kota ile arz arasındaki fark kadar kota haklarını, Kurulca belirlenecek süre için kaybederler.
Kuru çay üreticileri, bu süre içinde kaybettikleri kota hakkına karşılık yeni kota sağlayamazlar.
Kuru çay üreticilerine tahsis edilen kotalar, tahsis edilen süre içinde kullanılmadıkları taktirde iptal edilir.
Kuru çay üreticilerinin talep etmesi ve Kurulun da uygun bulması halinde kotaların tamamı veya bir kısmı devredilebilir.
Kotaların tespiti, tahsisi, iptal ve transferleri ile yeni kota tahsisine ilişkin hususlar ve diğer detaylar Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Yaş ve Kuru Çay fiyatlarının belirlenmesi (6) Yaş çay fiyatları, her yıl hasat döneminden önce kuru çay üretici temsilcileri ile yaş çay üretici temsilcilerinin bir araya gelmesiyle tartışılır ve belirlenen fiyat, Kurula önerilir. Kurul da genel ekonomik gelişmeler doğrultusunda o yıl için uygulanacak asgari yaş çay fiyatını ilan eder.
Kalite standartlarına göre asgari kuru çay fiyatları, tüm maliyetler, haksız rekabetin önlenmesi ve kuru çay üreticileri ile tüketicilerin korunması da göz önünde bulundurularak Kurul tarafından belirlenir ve ilan edilir. Gerçek fiyatların belirlenme yeri ise Borsadır.
Borsada brokerler ile akredite alıcılar buluştuklarında, belirlenen bu asgari fiyatın altında olmamak kaydıyla en uygun fiyatı tespit etme hakkına sahiptir.
Ekonomik ve konjonktürel gelişmelere göre, bir önceki yılın altında olmamak kaydıyla, hasat dönemi içinde belirlenen fiyatları yenilemeye ve değiştirmeye Kurul yetkilidir.
Kuru Çay İthalat ve İhracatı (9) Dünya çay fiyatlarındaki gelişmeler, iç piyasa fiyatları, arz-talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususlar dikkate alınarak kuru çay dış ticaretinde yapılması gereken düzenlemeler konusunda Kurul her yıl ilgili Bakanlık veya Müsteşarlıklara görüş bildirir ve çıkacak ortak görüş doğrultusunda hareket eder.
İç piyasa talep kota fazlası kuru çay, Kurul kararı dışında hiçbir surette iç piyasaya satılamaz, bedelli veya bedelsiz devredilemez. Kota içi veya fazlası ürünlerin direkt olarak ihraç edilmesi, kuru çay üreticilerinin ihtiyarındadır.
Uluslararası yükümlülüklerimize aykırı olmamak kaydıyla; iş bu Kanunda belirlenen ve Kurulca kullanımına izin verilen kimyasallar veya emsallerinin dışında kimyasal mücadele yapılarak üretilmiş ve kimyasal katkılarla üretimi yapılmış çayların veya yan ürünlerinin ithaline izin verilemez. Belirtilen sınırların aşılıp aşılmadığının tespiti, Kurul laboratuarlarında veya Kurulca yetkilendirilecek laboratuarlarda yapılan tahlillerle tespit olunur. Bu maddede belirtilen niteliklere uymayan yabancı menşe’li çaylar, yurda ne şekilde sokulduğuna bakılmaksızın Kurul tarafından belirlenecek yöntemle imha edilir.
Her nev’i kuru çay ithalatı Kurulun iznine tabidir.
Farklı ülkelerde üretilen farklı kalite ve fiyatlardaki kuru çayların ithalatında uygulanacak gümrüklemeye esas asgari kuru çay kilogram fiyatı, menşe’inden çıkış ve beyan edilen fiyatına bakılmaksızın, iç piyasa şartları gözönüne alınarak Kurul tarafından belirlenerek gümrük vergi ve harçlarına tabi tutulur.
Yaş çay sözleşmesi (10) Kuru çay üreticilerine tahsis edilen kotalar için gerekli yaş çayın temini amacıyla kuru çay üreticileri ile yaş çay üreticileri arasında sözleşme düzenlenmesi zorunludur. Yaş çay üreticisi dilediği kuru çay üreticisi ile sözleşme akdederek yaş çayını satma hakkına sahiptir. Sözleşmeler asgari bir yıllık yapılır. Yaş çay üreticisi ile kuru çay üreticisi arasında akdedilecek sözleşmenin içerik ve şekli, tip sözleşme halinde Kurul tarafından hazırlanır, özel hükümler ise taraflar arasında belirlenir.
(11) Sözleşmenin parsel bazında yapılması esastır. İki dekarın altındaki parsellerde en fazla bir sözleşme yapılabilir. Bu miktarın üzerindeki alanlarda, hudutları netleştirilmiş olmak kaydı şartıyla birden çok sözleşme yapılabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM Atıklar ve Uç Ürünler MADDE 16- (1) Yüzde nispeti kurul tarafından belirlenecek olan, üretim sırasında oluşacak ve çay tanımına girmeyen ürünler, hiçbir şekil ve surette satılamaz, piyasaya arz edilemez, bir başka ürüne katılamaz ve her ne ad altında olursa olsun üçüncü şahıslara teslim edilemez. Bu ürünlerin toplanması, taşınması, depolanması, tasnif edilmesi, nerede ve nasıl işleme tabi tutulacağı, Kurul tarafından çıkarılacak atık yönetmeliği ile belirlenir.
(2) Üretim aşamaları sonucunda ortaya çıkan ve kuru çay tanımı dışındaki ürünlerin yeni bir işleme tabi tutulmasıyla elde edilecek nihai ürünler, borsa kanalıyla ve farklı statüde satılmak zorundadır. Bu ürünler hiçbir şekilde borsa haricinde piyasaya sunulamaz. Uç ürünlerin fiyatlarının belirlenmesi, toplanması, taşınması, depolanması, tasnif edilmesi, nerede ve nasıl işleme tabi tutulacağı, kaç çeşit ve evsafta ürün üretileceği, iç ve dış piyasalara ne şekilde satılacağı ve diğer hususlar, Kurul tarafından çıkarılacak uç ürünler yönetmeliği ile belirlenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM Destekleme, Gençleştirme, Yenileme ve Yeni Pazarlar
MADDE 17- (1) Kaliteli çay üretimini ve özellikle de ihracatını teşvik etmek amacıyla yaş çay üreticilerine, kuru çay üreticilerine, akredite alıcı ve ihracatçılara ödenmek üzere kaynak oluşturmak, ulusal ve uluslararası fonlardan istifade etmek, Kurulun en önemli görevlerindendir. Bu kaynakların ilgililere aktarılması usul ve esaslarını Bakanlar Kurulu belirler.
Gençleştirme (2) Çay tarım alanları, usul ve tekniğine uygun olarak, zamanı geldiğinde gençleştirme işlemine tabi tutulur. Gençleştirme işlemi sonucu yaş çay üreticilerinin mahrum kaldığı ürün bedellerinin ne oranda yaş çay üreticilerine ödeneceği ve bu gençleştirme işleminin hangi tekniklerle yapılacağı, süresi ve diğer hususlar Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yenileme (3) Uzman heyetler tarafından verimlilik ve kalite ömrünü tamamlamış olduğu tespit edilen çay tarım alanları, arz-talep dengeleri göz önünde bulundurularak ve bir sistem içerisinde kökünden sökülmek suretiyle, ıslah edilmiş verimli türler ile yenilenir.
Yenilenen çay tarım alanları ile ilgili işlemlerin ne şekilde yapılacağı, bu alanların yenilenmesi ve yeni ürünler için hangi sürelerde, ne miktarlarda Hazine Müsteşarlığı tarafından ödeme yapılacağı, prosedürleri ve diğer hususlar, Hazine Müsteşarlığı, Bakanlık ve Kurul tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yeni Pazarlar (4) Uluslararası pazarlarda yeni markalar oluşturmak, imaj yenilemek gayeleriyle, farklı ülke ürünleriyle asgari yüzde 50 oranında Türk çayı ile harman yapmak suretiyle ve sadece serbest bölgelerde paketleme ve satış yapılacak ürünler ve tesisler için ne tip bir ruhsatlandırma yapılacağı, hangi tür teşviklerin kullanılacağı ve bu teşviklerin hangi kaynaklardan temin edileceği, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
DOKUZUNCU BÖLÜM Brokerler ve Depolar ile Akredite Alıcılar
MADDE 18- (1) Kuru çay üreticilerinin ürettikleri kuru çayı alıcılara satmak yetkisine sahip Anonim Şirket statüsünde Broker firmaları kurulur.
Broker şirketlerinin sermayesi, tamamı ödenmiş 10.000.000.- (Onmilyon) TL’den aşağı olamaz ve şirket hisseleri nama yazılı olarak düzenlenir. Kurulun izni olmaksızın şirket hisseleri devredilemez.
(2) Brokerlerin sayıları, nitelikleri, ruhsat alma şartları ile sunmak zorunda olduğu teminat miktarları, Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(3) Bu kanun çerçevesinde zikredilen konu ve sorumluluklara aykırılığın tesbiti halinde, Kurul tarafından verilen sürede aykırılığın giderilemediği durumlarda, brokerlik ruhsatı üç aydan bir yıla kadar değişen sürelerde geçici olarak iptal olunur. Aykırılığın devam etmesi halinde ruhsat iptal edilir, teminat irat kaydedilir.
Lisanslı Depolar (4) Bu Kanun gereğince lisans almış brokerler teknik ve fiziki nitelikleri Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmiş çay depolarına sahip olmak ya da kiralamak zorundadırlar.
Depolara konulan çaylar, kuru çay üreticileri adına depolanır ve gideri brokerlere ait olmak üzere sigorta ettirilir.
Brokerler depoya teslim edilen kuru çayın niteliklerini tespit etmek ve kalitesini belirlemek amacıyla; gerekli laboratuar tesislerini kurmak ve uzman istihdam etmek zorundadırlar. Kurulacak laboratuar ve istihdam edilecek uzmanların sahip olması gereken nitelikler Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Akredite Alıcılar (5) Kurul tarafından belirlenen nitelikleri taşıyan gerçek veya tüzel kişilere Akretide Alıcı lisansı verilir. Verilen lisans Borsadan kuru çay satın alma yetkisini içerir. Borsadan çay satın alma yetkisi yalnızca akredite alıcılara aittir.
Akredite alıcıların sahip olması gereken nitelikler Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Kurulun belirlediği şartları taşımayan veya şartları yitiren alıcıların lisansları askıya alınır. Verilen süre içinde şartların yerine getirilememesi halinde ise lisanslar iptal edilir, teminatlar irat kaydedilir.
Paketleme Tesisleri (Harmanlama) (6) Çay Paketleme tesisi kurabilmek için şartları Kurulca belirlenmiş Paketleme Tesis Ruhsatı almak zorunludur. Verilen ruhsat akredite alıcılardan veya ithalat yoluyla çay satın alıp paketleyerek piyasaya arz yetkisini ihtiva eder.
(7) Kurulun belirlediği şartları taşımayan veya şartları yitiren paketleme tesislerinin ruhsatları, şartları tamamlayana kadar askıya alınır. Verilen süre içinde şartların yerine getirilememesi halinde ise ruhsatlar iptal edilir, teminatlar irat kaydedilir.
ONUNCU BÖLÜM Cezai İşlemler İdari para cezaları MADDE 19- (a) Kurul tarafından verilecek idari para cezaları şunlardır;
(1) Ruhsatsız olarak yeni çay tarım alanı kuranlara dekar başına 5.000.- (Beşbin) TL idari para cezası verilir. Bu şekilde oluşturulan çay tarım alanları söktürülür. Yaş çay üreticisi sökme işlemini yapmazsa bu iş Kurul tarafından yaptırılır ve masrafı yaş çay üreticisinden tahsil edilir.
(2) Yaş çay üreticileri, kuru çay üreticileri ile yapmış oldukları sözleşmelerine sadık kalmakla mükelleftir. Yaş çay üreticisi veya kuru çay üreticisinden herhangi birinin, gerekçe göstermeksizin sözleşmeye uymaması halinde Kurul, sözleşmeye uymayan tarafı uyarır; benzer uygulamanın tekrarı halinde ise sözleşmeye uymayan taraf yaş çay üreticisi ise bir hasat döneminde elde edebileceği kadar idari para cezası; kuru çay üreticisi ise bir hasat döneminde o yaş çay üreticisinden alacağı yaş çay miktarına tekabül eden miktar kadar bedeli idari para cezası olarak öder.
Bu idari para cezalarının yüzde yirmibeşlik kısmı Kurul tarafından irat kaydedilip, tahsil edilmesini müteakip geriye kalan kısmı sözleşmenin diğer tarafına ödenir.
(3) Kurul tarafından bilimsel zorunluluk nedeniyle izin verilmiş olan zirai mücadelede kullanılacak ilaç ve kimyasallar dışında herhangi bir ürün kullandığı tesbit edilen yaş çay üreticisinin, farklı malzemeyi kullandığı tarım alanı ile ilgili ruhsatı iptal edilir, ekim alanı söktürülür ve o alanla ilgili olarak dekar başına 1.000.-(Bin) TL idari para cezası uygulanır.
(4) Yaş çay üreticisinden satın alınan yaş çayı, Kurul tarafından belirlenen standartlardan yoksun fiziki şartları haiz alım yerlerinde bekleten kuru çay üreticilerine; alım yeri başına 1.000.- (Bin) TL, aynı şekilde Kurulun belirleyeceği nakliye şartlarını taşımayan vasıtalarla nakleden kuru çay üreticilerine, vasıta başına 500.- (Beşyüz) TL idari para cezası verilir,
(5) Kuru çay üretici ruhsatı olmaksızın yaş çay ürününü fabrika, atölye veya benzeri bir süreçten geçirerek kuru çay veya çay bitkisinden elde edilebilecek uç ürünlere dönüştüren gerçek veya tüzel kişilere 10.000.- (Onbin) TL’den 100.000.- (Yüzbin) TL’ye kadar idari para cezası verilir.
(6) Bu kanunun onikinci maddesinin ikinci fıkrasında kendilerine tanınan özel hakları suistimal ettikleri veya farklı amaçla kullandıkları tespit edilen kuru çay üreticilerine, 10.000.- (Onbin) TL’den 100.000.- (Yüzbin) TL’ye kadar idari para cezası verilir. Bu fiilin tekrarı halinde, kuru çay üreticisinin ruhsatı ve kotası iptal edilir.
(7) Kurul tarafından bilimsel zorunluluk nedeniyle izin verilmiş olan ilaç ve kimyasallar dışında üretim aşamasında herhangi bir ürün kullandığı tespit edilen kuru çay üreticisinin ruhsatı ve kotası iptal edilir; kotasının karşılığı beher ton kuru çay için 5.000.-(BeşbinTL) idari para cezası uygulanır.
(8) Kotasının dışında ürün üreten kuru çay üreticileri, bir defaya mahsus olmak üzere Kurul tarafından uyarılır. Aynı kuru çay üreticisi tarafından eylemin tekerrürü halinde, aşmış olduğu kısım ile ilgili olarak beher ton başına 10.000.- TL(Onbin TL) idari para cezası uygulanır ve aştığı miktar kadar kısmın iki katı, bir daha iade edilmemek kaydı şartıyla geriye kalan kota hakkından düşürülür.
(9) Kuru çay üreticileri, Kurul tarafından kendilerine verilmiş formül doğrultusunda satışı gerçekleşmiş ürünlerin yaş çay üreticisi ödemelerini kanuni süresi içinde yapmadığı taktirde teminatları nakde dönüştürülerek yaş çay üreticisine olan borcu ödenir, yapmadığı ödemenin yüzde yirmisi kadar idari para cezasına çarptırılır.
(10) İhracat hariç olmak üzere; Çay Borsası’nın haricinde kuru çayını iç piyasada sattığı tespit edilen kuru çay üreticileri, hiçbir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın faaliyetten men edilir ve her türlü lisansları iptal edilir. Bu cezaya maruz kalan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin müdür ve yönetim kurulu üyelerini, bilahare bünyesinde istihdam eden veya ortak olarak alan tüzel kişilerin de aynı şekilde lisansları iptal olunur.
(11) Kurul tarafından belirlenerek borsada satılacak normların dışındaki kuru çayların satışları, bu kanunun 13’ncü madde 2’nci fıkrasında belirtildiği üzere satılmak durumundadır. Buna uymayan kuru çay üreticileri, fiilin ilk kez işlenmesi durumunda Kurul tarafından uyarılır. Aynı fiilin tekrarı halinde Kurul tarafından bu kuru çay üreticilerine 50.000.-(Ellibin TL) idari para cezası uygulanır. Buna rağmen bu fiile devam eden kuru çay üreticilerinin lisansları iptal edilerek, sektörden men edilir.
(12) Yüzde nispeti Kurul tarafından belirlenen çay atıklarının başka bir amaçla kullanıldığının tesbit edilmesi halinde, bu fiili işleyen gerçek ve tüzel kişilere hiçbir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın 100.000(Yüzbin TL) idari para cezası uygulanır. Bu ceza nisbetini üç katına kadar artırma yetkisi Kurul’a aittir.
(13) Borsa kanalıyla ürün satın alan akredite alıcılar, resmi yolla herhangi bir ithalat veya satın almaları yok ise satın aldıkları üründen daha fazla miktar mal satamazlar. Böyle bir fiilin tespit edilmesi halinde, tespit edilen fazlalık kuru çay bedelinin on katına kadar idari para cezasına çarptırılır. Fiilin tekrarı halinde akredite alıcıların ruhsatları iptal edilir.
(14) Akredite alıcılardan kuru çay satın alarak paketleme işi ile iştigal eden firmalar her türlü standart ve normlara uymakla mükelleftir. Paketleme işi ile iştigal eden firmalar, bu maddenin 11 nci bendindeki sorumlulukları taşıdıkları gibi, piyasaya arz ettikleri paketlerin içerisindeki tüm kuru çayların standartlarından da müteselsilen sorumlu ve kefildirler. Gerek kendi tesislerinde ve gerekse satış noktalarında bu firmalara ait ürünlerin standartların dışında olduğunun tesbit edilmesi halinde Kurul, paketleme firmalarının tüm ürünlerini toplatmanın yanında birinci defaya mahsus olmak üzere, paketleme firması ile bu ürünü satan satış noktasının sahiplerine 100.000 (Yüzbin) TL’ye kadar idari para cezası verir. Fiilin tekrarı halinde paketleme firmasının lisansı iptal edilir ve Kurul, gerek gördüğü takdirde idari para cezasını on katına kadar çıkarabilir.
(15) Kuru çay üreticisi ve paketleme tesisi ruhsatı olmayan gerçek veya tüzel kişilere, makine imalatçısı tarafından sektörün ana ekipmanı sayılan kıvırma, çay kurutma ve tasnif ekipmanının satılmasının tespiti halinde, makine imalatçı ruhsatı iptal edilir ve gerçekleşen ticaretin on katına kadar idari para cezası vermeye Kurul yetkilidir.
(16) Bu cezalar Kurul tarafından satış noktasındaki firmalara, yasal olmayan faaliyetler içerisinde olduklarının tespiti halinde uygulanır.
(17) Kurulca belirlenen kurallara aykırı olarak; pazara kuru çay veya çay bitkisinden elde edilebilecek uç ürünleri sunanlara kilogram başına 100.-(Yüz) TL idari para cezası verilir. Bu şekilde pazara sunulan ürünlerin Kurulca belirlenen standartlara uygun olup olmadığı re’sen araştırılır; uygun olmaması halinde imha yoluna gidilir. Uygun olması durumunda ise sahibine iade olunur.
(18) İşbu kanun hükümlerine aykırı olarak üretilmiş çayların, tespiti halinde yetkili Sulh Ceza Mahkemesince zoralımına karar verilir ve Kurulca görevlendirilecek bir görevlinin de katılımı ile imhası yoluna gidilir. Bu tip iş yapanların hakkında Kurul, gerçekleşen işin ticari boyutunun 3 katına kadar idari para cezası vermeye yetkilidir.
(19) Kurul, bu kanun uyarınca verilecek para cezalarında tanınan alt ve üst sınırlar içerisinde ceza tayin olanağı ve bu sınırlar içinde taktir yetkisini, objektif ölçütler içinde hak ve nesafet kuralları çerçevesinde kullanır.
(20) İşbu idari para cezaları, Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranı esas alınarak her yılın başında artışa tabi tutulur.
(21) İdari para cezaları dâhil, Kurul tarafından alınan bütün kararlara karşı açılan iptal davalarında Rize İdare Mahkemeleri görevli ve yetkilidir. Mahkeme, Kurul kararlarına karşı açılan davaları acele işlerden sayar.
ONBİRİNCİ BÖLÜM Son Hükümler Muaflık ve istisnalar MADDE 20- Kurul, aşağıda belirtilen muaflık ve istisnalardan yararlanır;
(1) Kurul tarafından açılacak davalar ve yapılacak takipler her türlü teminat ve harçtan muaftır, (2)Kurul, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir.
ONİKİNCİ BÖLÜM Geçici Hükümler 1- Bu kanunun yürürlüğe girmesi ile 04.12.1984 tarih ve 3092 sayılı çay kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. 2- Bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelik, tebliğ ve kararlar yürürlüğe girinceye kadar; kaldırılan hükümlere dayanılarak çıkarılan düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur ve bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içerisinde çıkarılır.
3- Genel Müdürlük tarafından verilen çay tarım alanı ruhsatlarının iki yıl içinde bu Kanuna uygunluğu sağlanır. Bu Kanuna uygunluğu sağlanana kadar verilen ruhsatlar geçerliliğini korur.
4- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, kuru çay üreticilerine ait çay fabrikaları, teknik yeterlilik ve finansal yapı bakımından bir yıl içerisinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirmek ve gerekli ruhsatları almak zorundadırlar. Bu süre içerisinde durumlarını iş bu Kanuna uygun hale getirmeyen fabrikaların yaş çay üreticisinden çay almasına müsaade edilmez. Teknik yeterlilik ve kapasite konularında, Uluslararası norm ve standartlara göre uzman kişilerce, mevcut bütün tesislerin günlük yaş çay işleme kapasiteleri yeniden tespit edilir, Kurulun talep ettiği diğer evrak ve dokümanların tamamlanmasını müteakip belirlenen bu yeni kapasitelere göre kotalar ihdas edilir.
5- Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bir defaya mahsus olmak üzere tüm tesislerdeki satılabilir nitelik ve evsafta olan kuru çay stokları uzmanlarca tespit edilir ve o miktarlar için kota harici satış yetkisi verilir. Kalite standardı uymayan ürünler ayıklanmak suretiyle geri kalan stok miktarlarına göre tüm resmi kayıtlar bir defaya mahsus olarak yeniden düzenlenir ve resmi kayıt evrakları da buna göre güncellenir.
6- İlgili kuruluşlar, kurul üye adaylarını bu Kanunun yürürlüğe girmesini izleyen bir ay içerisinde Bakanlığa bildirirler. Bu süreyi takip eden bir ay içerisinde Kurul Başkan ve üyeleri atanır.
7- Kurul ve hizmet birimlerinin oluşumu tamamlanıncaya kadar bu Kanunda belirtilen iş ve işlemler ile gerekli harcamalar Hazine tarafından yerine getirilir.
8- 2011 yılı yaş çay fiyatı Bakanlık tarafından belirlenir. Yürürlük MADDE 21- Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 22- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür
