Çek Kanunu Tasarısı kabul edildi

TBMM Genel Kurulu, görüşmeleri Cuma günü tamamlanan ancak karar yeter sayısı bulunamadığı için oylaması yapılamayan Çek Kanunu Tasarısı'nı bugünkü bütçe görüşmelerinin ardından oyladı.

Oylama sonucunda tasarı kabul edilerek yasalaştı. Kanuna göre bankalar çek hesabı açtırmak isteyenlerin yasaklı olup olmadığını kontrol edecek ve kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli özeni gösterecek.

Bankalar, çek hesabı açtırmak isteyenlerin yasaklılık durumuna ilişkin adli sicil kayıtlarını, açık kimliklerini saptamak için fotoğraflı nüfus cüzdanı, pasaport veya sürücü belgesi örneklerini, yerleşim yeri belgelerini, vergi kimlik numaralarını, tacir olanların ticaret sicili kayıtlarını, esnaf ve sanatkar olanların ise esnaf ve sanatkar sicili kayıtlarını alacak ve çek hesabının kapatılması halinde bunları, hesabın kapatıldığı tarihten itibaren 10 yıl süreyle saklayacak.

Çekin karşılığının tamamen veya kısmen bulunmaması halinde, çek düzenleyenin bankaca bilinen adresleri talebi halinde hamiline verilecek. Çek hesabı ilgilinin, vekilin veya yasal temsilcisinin imzası olmadan açılamayacak. Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her defasında tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmadığını, kendisi hakkında yasak bulunup bulunmadığını bankaya yazılı olarak beyan edecek. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunan gerçek kişinin, yönetim organında görev yaptığı, temsilcisi veya imza yetkilisi olduğu tüzel kişiye çek defteri verilmeyecek.

Tacir olan ve tacir olmayan kişilere verilecek çekler ile hamiline düzenlenecek çekler, açıkça ayırt edilebilecek şekilde bastırılacak. Bu çeklere ilişkin işlemlerin işlendiği ayrı çek hesapları açılacak ve hamiline düzenlenecek çeklerin yapraklarında 'hamiline' ibaresi yer alacak. Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu bankaya ibraz edildiğinde hamilin vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenecek.

Karşılıksız çeke sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikayeti üzerine her bir çekle ilgili olarak bin 500 güne kadar adli para cezası verilecek. Hükmedilecek adli para cezası, çek bedelinin karşılıksız çıkan miktarından az olamayacak. Karşılıksız çekle ile ilgili hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen ya da mahkemede beraat eden kişiler hakkındaki çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kaldırılacak.

Karşılıksız kalan çek bedelini temerrüt faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise mahkeme tarafından davanın düşmesine, mahkumiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra ise yine mahkeme tarafından hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilecek. Şikayetçinin, şikayetinden vazgeçmesi halinde de bu prosedür uygulanacak. Tacirin ticari işletmesi ile ilgili tacir olmayan kişinin çek defterini kullanarak çek düzenleyen ve düzenleten kişi, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Tacir olmayan kişiye, tacir kişiye verilmesi gereken çek defteri veren banka görevlisi hakkında 50 günden 150 güne kadar adli para cezası verilecek. Bankalar, Kanun'un yayımından itibaren Merkez Bankası'nca 1 ay içinde yayımlanacak tebliğ ile belirlenen esaslara uygun olarak, yeni çek defterleri bastıracak. Bankalar, 1 Temmuz 2010 tarihine kadar müşterilerine yeni çek defterlerini verecek ve müşterilerinin ellerindeki eski çek defterlerini imha edecek.

Kanuna göre tarafların anlaşması halinde karşılıksız çek verme suçundan mahkum olanların cezasının infazı ertelenebilecek veya durdurulabilecek. Varılan anlaşmanın Cumhuriyet Başsavcılığı'na veya mahkemeye verilmesi halinde soruşturma veya kovuşturma anlaşmada öngörülen süre kadar durdurulacak. Anlaşmaya varılmış olması şikayetçi bakımından şikayetin geri alınmasını sonucunu doğurmayacak. Soruşturma, kovuşturma veya yargılamanın durdurulması ile infazın ertelenmesi için yazılı anlaşma ve taahhütnamenin en geç 1 Nisan 2010 tarihine kadar verilmesi gerekecek. Karşılıksız çekin öngördüğü miktarı faiziyle birlikte ödemeyi taahhüt eden kişinin ödenmesi gereken miktarı belirli vadelerde ödeyeceğini taahhüt etmesi halinde anlaşma aranmaksızın taahhütnamede belirtilen süre kadar soruşturma veya kovuşturmanın durmasına, hükmün infazının ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilecek. Ödeme süresi taahhütnamenin yapıldığı tarihten itibaren 2 yılı geçemeyecek. Anlaşmaya uyulması ve ödenmesi gereken miktarın ödenmesi halinde kovuşturmaya yer olmadığına, davanın düşmesine veya hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilecek. Şikayetçinin başvurusuyla anlaşma veya taahhüde uyulmadığının tespit edilmesi halinde soruşturmaya, kovuşturmaya veya hükmün infazına devam edilecek.