MÜSİAD Rize Şubesi konferans salonunda yapılan toplantıya, MÜSİAD Rize Şube Başkanı Cem Temizel, MÜSİAD üyeleri ve konuşmacı konuk Likapa Üreticiler Derneği Başkanı Şakir Kurk katıldı.
İlimizdeki tarım projeleri kapsamında likapa (yaban mersini) bitkisinin tanıtımı, geliştirilmesi ve pazar olanaklarının ele alındığı toplantının açılış konuşmasında MÜSİAD Rize Şube Başkanı Cem Temizel, “Çay son yirmi yılda ana gelir kaynağı olmaktan çıkarak maalesef yan gelir ürünü haline gelmiştir. Çaya destekleyici bir ürün olarak üzümsü bitki olan olarak bilinen, baharat, ilaç sanayisi ve birçok alanda kullanılan, bölgemizde yetiştirilmesi uygun olan, mavi altın olarak bilinen likapayı toplantımızda işlemek istedik ”dedi.
Likapa Üreticiler Derneği Başkanı Şakir Kurk “Rize’de likapa, Trabzon’da Ligarpa, Rize Pazar ilçesinde Kaskanaka, Ardeşen ilçesinde ise Çera, Artvin’de Morsovit veya Mahabak olarak isimlendirilen ve yöre insanı tarafından doğadan toplanan yabani meyveleri beğenilerek tüketilen likapa (yaban mersi)’nin meyve olarak tüketildiği gibi artık ticari olarak da yetiştirilmektedir” dedi.
Yetiştirme alanları
Likapa (yaban mersini)’nın tanıtımı ve yetişme alanlarından bahseden Kurk, “ Ilıman iklim kuşağına adapte olmuş bir meyve türü olup, botanik olarak gerçek üzümler gurubunda yer almaktadır. Ekonomik olarak kültürü yapılan yüksek boylu yaban mersini, alçak boylu yaban mersini ve tavşan gözü yaban mersini olmak üzere üç farklı türü vardır. Alçak boylu çalı formunda olan likapa yetiştiriciliği daha zordur. Amerika başta olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinde binlerce hektarlık alanlarda Likapa tarımı yapılmaktadır. Ticari olarak yetiştirilen likapa (yaban mersini) 1906 yılından itibaren Amerika Birleşik Devletleri’nde başlatılan seleksiyon çalışmalarının ürünü olan ve bu çalışmalarda seçilen likapa tiplerinden daha sonra kendi aralarında melezlenerek yeni çeşitler elde edilmiştir. Çok hızlı bir şekilde üretilerek satışa sunulan likapa, dünyada en popüler meyvelerden biri iken ülkemizde yetiştiriciliği 2000’li yıllarda Rize’de başlamıştır” dedi
Değerlendirileceği alanlar
Likapa çok farklı amaçlar için kullanılabilmekte olduğunu belirten Kurk, likapanın, taze meyve olarak meyve suyu sanayisinde, ilaç sanayi teknolojisinde, kuru meyve teknolojisinde, meyveli ekmek, çörek, kek puding, baharat sanayisinde, çay (Kuru yaprak ve meyvesiyle), diyet mönülerinde, şarap Sibirya) yapımında kullanılabildiğini belirtti.
Bilimsel araştırması
Mineral ve vitaminlerce zengin olan likapanın sodyum içermezken, insan sağlığı açısından da çok yararlı olduğunu söyleyen Likapa Üretici Derneği Başkanı Şakir Kurk açıklamasında, “Dünya çapındaki bilimsel dergilerde yüzlerce araştırma makalesi yayınlanmıştır. Yapılan araştırmalarda bir bardak likapanın 145 gram geldiği ve 21 gram karbonhidrat, 1 gram proteyin, 0,5 gram yağ, 19 miligram C-VİTAMİNİ, 145 IU A- VİTAMİNİ ve 85 KALORİ içerdiği bilinmektedir. Ayrıca 100 gram yenilebilir likapanın %83 su, %0,7 protein, %0,5 yağ, %15 karbonhidrat, %1,5’ininde lif olduğu ve 62 kalori sağladığı saptanmıştır” dedi. Kurk ayrıca Bilimsel çalışmaların 19 Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim görevlisi Doç. Dr. Hüseyin Çelik tarafından devam ettirilmekte olduğunu söyledi.
Piyasalarda fiyatı
“Ekonomik olarak Rize’de mevcut tarımsal ürünleri karşılaştırdığımızda likapa (Yaban mersini) başta olmak üzere üzümsü meyvelerin çok üstün olduğu görülmektedir.” diyen Kurk, 2008 yılında iç piyasaya taze ve dondurulmuş olarak sunulan likapa meyvesinin kilosunun toptan 6,5 liraya satıldığı belirtti. Çiftçi bahçesinden çıkış fiyatı olan bu değerin, yaban mersinin organik ürün kapsamında satışa sunulması ile çok daha yukarılara çıkacağını söyleyen Kurk, Birleşik devletlerden ithal edilerek İstanbul’da büyük marketlerde satışa sunulan, aynı zamanda ilaç ile ticari gübre yapımında kullanılan likapa meyvesinin 250 gramının 5 liraya satıldığını ve Rize’ye de gelir getiren önemli tarım ürünlerinden olduğunu belirtti.
Dikkat edilecek hususlar
Likapa Üreticiler Derneği Başkanı Şakir Kurk konuşmasının devamında, likapa üretimi konusunda dikkat edilecek nem, toprak, yer seçimi, arazi hazırlığı, dikimi, budaması gibi hususlar hakkında bilgiler verdiği konuşmasında, “Likapa bitkisi nem konusunda; kök kıllarından yoksun olduğu için topraktaki nem değişikliklerine son derece hassastırlar. İklime, çeşide ve kuvvete bağlı olarak büyümeleri ile meyve verdikleri dönem boyunca haftalık olarak yaklaşık 2.54-5.08 cm³ suya ihtiyaç duyar ayrıca, kullanılan su tuz içermemeli ve kalsiyum içeriği olmamalıdır. Likapa toprağı, drenajı iyi olan, asitli ve kumlu topraklardır. Likapa yetiştiriciliğinin yapılacağı toprakların pH değerinin 4,5-5,2 arasında olması gerekmektedir. Likapa tarımı için en uygun alanlar, tam güneş alan veya biraz gölge olan, güney yönüne bakan ve hafif meyilli olan alanlar olmalıdır. Arazinin hazırlığı konusunda, drenajı artırmak için arazi işlenir, topraktaki organik maddeyi artırmak için yüzey örtücü bitkiler ekilir, ahır gübresiyle birlikte toprağa karıştırılır. Gerektiğinde pH ayarlaması yapılmalı, drenajın zayıf olduğu düz arazilerde mutlaka masura yapılarak toprak 35 cm yükseltilmeli ve bitkiler 120-150 genişliğindeki mansuralara dikilmelidir. Dikim konusunda, likapa bitkisinin bölgemizde dikimi ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılmaktadır. Fidan dikilirken, derin dikilmemesine dikkat edilmelidir. Dikim sonrası 60-120cm genişliğinde ve 15-20 cm kalınlığında maçlama yapılmalıdır. Bitki büyümeye başlayınca büyüme periyotunca azotlu gübreleme yapılmalı ve gübre olarak amonyumsülfat kullanılabilir. Ayrıca Likapa bitkisinin fideler arası 125 cm ile 150 cm arası, sıralar en az 200 cm olması gerekir, bu mesafe hasat sırasında rahat çalışabilmek için gerekli olduğunu” söyledi.
