Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AA muhabirine, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile ilgili değerlendirmelerde bulundu.
Dijitalleşmeyle birlikte daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicilerin aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korunacağı söz konusu düzenlemenin yarın itibarıyla yürürlüğe gireceğini dile getiren Bolat, "Düzenlemeyle, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar getirildi. Düzenlemeyle, reklam verenler, hedefli reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgileri tüketiciye sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek. Bununla birlikte, çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanıyor." ifadelerini kullandı.
Bolat, sosyal medya etkileyicilerinin herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinliğe katılım gibi menfaat elde ettikleri paylaşımlarda, tüketicilerde kafa karışıklığına yol açan “sponsorlu”, “işbirliği” ve “davet” gibi ifadeler yerine yalnızca “reklam” veya “tanıtım” ibarelerini kullanmalarının zorunlu hale getirildiğini bildirdi.
"Vatandaşların aldatıcı içerik ve reklam yayınlarına karşı korunması için çalışmalara devam edeceğiz"
Yeni reklam yönetmeliğiyle tüketicileri koruyan kritik düzenlemelerin uygulanmaya başlayacağına dikkati çeken Bolat, vatandaşların ürün veya hizmetlere yönelik aldatıcı içerik ve reklam yayınlarına karşı korunması için kararlılıkla çalışmalara devam edeceklerini ifade etti.
Bolat, tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan koşullu satış reklamlarının da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacağına işaret ederek, "İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirime esas fiyat olarak kabul edilecektir. Diğer bir anlatımla, kullanılacak olan üzeri çizili fiyatın son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak." diye konuştu.
"Düzenlemelerle tüketiciler daha etkin korunacak"
Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen reklamlar ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının genişletilerek, yasa dışı şans oyunlarının da yasak kapsamına alındığına dikkati çeken Bolat, söz konusu düzenlemelerle tüketicilerin daha etkin korunmasının sağlanacağını bildirdi.
Bolat, tüketicileri yanıltan, bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden ve haksız rekabete yol açan reklam ve ticari uygulamalara karşı yoğun ve yaygın denetimlerin kararlılıkla sürdüğünü belirterek, "Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcıların açıklama yapma veya cevap verme haklarını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürülmüştür. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacaktır." ifadesini kullandı.
Yapay zekayla oluşturulan reklamlara getirilen düzenlemeye ilişkin de bilgi veren Bolat, şunları kaydetti: "Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutulmuştur. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı olarak bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklandı."
"Değerlendirmeler açık, anlaşılır, ayırt edilebilir olacak"
Bolat, tüketicilerin çevreye olan duyarlılığının kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla, çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılmasının yasaklandığını belirterek, bu beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesinin zorunlu hale getirildiğine dikkati çekti.
Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılmasının yasaklandığını anlatan Bolat, bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamının yapılabileceğini söyledi.
Bolat, ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önlenmesi amacıyla akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hükmün yönetmeliğe eklendiğine işaret ederek, şunları kaydetti: "Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirildi."
Bakan Bolat, tüketiciyi koruyan uygulamalara ilişkin düzenleme yapmaya devam edeceklerini kaydetti.