Rize’nin Fındıklı ilçesinde kivi hasat sezonu başladı. Ancak yeni sezon, alım fiyatlarının düşük olması dolayısıyla üreticiler açısından buruk başladı. Fındıklı Ziraat Odası Başkanı Mehmet Ali Özsoy, 2026 yılı kivi sezonunu değerlendirerek üreticinin artan maliyetler karşısında düşük alım fiyatlarıyla karşı karşıya bırakıldığını söyledi.
Geçen yıl 70-80 TL arasında alıcı bulan kivinin bu sezon yaklaşık yarı fiyatına satın alınmak istendiğini ifade eden Özsoy, üreticinin yaşadığı mağduriyete dikkat çekti. Özsoy, “2026 kivi sezonu için maalesef hayırlı olsun diyemiyorum. Çünkü 2025 yılında 70-80 liraya sattığımız kivi bugün yarı fiyatına alınmak isteniyor. Başta Tarım Kredi Kooperatifi olmak üzere tüccarlar geçen yılın yarı fiyatına ürün satın alıyor. Ne değişti de geçen yılın yarı fiyatına ürün almaya çalışıyorlar?” dedi.
“ÇİFTÇİNİN MALİYETİ İKİYE KATLANDI, KİVİ FİYATI YARIYA DÜŞTÜ”
Üretim maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Özsoy, mazot, gübre, ilaç, işçilik, ambalaj, elektrik ve depolama giderlerinin tamamının yükseldiğini belirtti. Geçen yıl 50 TL olan mazotun bugün 100 TL seviyelerine çıktığını, gübre ve ilaç fiyatlarının da arttığını kaydeden Özsoy, işçilik maliyetlerinin de yaklaşık iki katına ulaştığını söyledi.
Üreticinin bütün giderlerinin artmasına rağmen ürününün geçen yılın yarı fiyatına alınmak istendiğini vurgulayan Özsoy, “Geçen yıl 50 liraya aldığımız mazotu bu yıl 100 liraya, 1000 liraya aldığımız gübreyi 2000 liraya, 500 liraya aldığımız ilacı 1000 liraya alıyoruz. Geçen yıl 2000 liraya yaptığımız işçiliği bugün 4000 liraya yaptırıyoruz. Bütün maliyetlerimiz artarken kivimizi geçen yılın yarı fiyatına satmamız bekleniyor. Bu Allah'a reva mı? Bunu hangi vicdan kabul ediyor?” ifadelerini kullandı.
İRAN KİVİSİ İTHALATI VE GÜMRÜK VERGİLERİ GÜNDEMDE
Tüccarlarla yaptığı görüşmelerde düşük alım fiyatlarının gerekçesi olarak İran'dan gelen kivi ithalatının gösterildiğini belirten Özsoy, ton başına 350 dolar olan gümrük vergisinin yerli üreticiyi korumakta yetersiz kaldığını savundu.
2021 yılında 500 dolar olan gümrük vergisinin 350 dolara düşürüldüğünü ifade eden Özsoy, yerli üreticinin korunması için bu verginin yeniden artırılması gerektiğini dile getirdi. Özsoy, “Yerli üreticiyi korumak için gümrük vergisi aşağıya çekilmez, aksine yükseltilir. Bugün bu rakamın en az 750-1000 dolar seviyelerine çıkarılması gerektiğini düşünüyoruz. Mevcut şartlarda ithal kivi, yerli üretici karşısında ciddi bir fiyat avantajı oluşturuyor” diye konuştu.
İran kivisine yönelik 1 Eylül-15 Şubat tarihleri arasında ithalat yasağı bulunduğunu hatırlatan Özsoy, bu sürenin nisan ayı sonuna kadar uzatılması gerektiğini savundu. Söz konusu dönemin Türkiye'deki kivi üreticilerinin hasat ve depolama sürecini kapsadığını belirten Özsoy, İran kivisinin Azerbaycan ve Gürcistan gümrük kapıları üzerinden ülkeye girişinin devam ettiği yönünde iddialar bulunduğunu da dile getirdi.
“YERLİ VE YABANCI KİVİNİN MENŞEİ AÇIKÇA YAZILMALI”
Yerli üreticinin korunması için yalnızca gümrük vergilerinin artırılmasının yeterli olmayacağını ifade eden Özsoy, piyasada satılan kivilerin menşe bilgilerinin açıkça belirtilmesini istedi. Özsoy, “Rize kivisinin üzerine Rize kivisi, Ordu kivisinin üzerine Ordu kivisi, Mersin kivisinin üzerine Mersin, Yalova kivisinin üzerine de Yalova kivisi yazılmalı. Yabancı menşeli ürünlerin de hangi ülkeden geldiği açıkça belirtilmeli. Tüketici ne aldığını bilmeli, yerli üretici de kendi ürünüyle ithal ürünün birbirinden ayrılmasını sağlamalı” dedi.
“KARADENİZ'DE KİVİ BAHÇELERİNİN YÜZDE 80'İ KAYBEDİLDİ”
Bölgede kivi üretiminin geleceği konusunda ciddi endişeler taşıdıklarını belirten Özsoy, geçmiş yıllarda yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle Karadeniz'deki kivi bahçelerinin büyük bölümünün ortadan kalktığını söyledi.
Özsoy, “Karadeniz'de kivi tarlalarının yüzde 80'i gitti. Üreticiler geçmiş yıllarda yaşadıkları sıkıntılar nedeniyle bahçelerini söktü, kivi ağaçlarını kesti. Bugün üretimin yaklaşık yüzde 20'si kaldı. Eğer şimdi müdahale edilmezse kalan üretim de kaybolacak” ifadelerini kullandı.
Üreticilerden yoğun telefon aldığını ve çiftçinin içinde bulunduğu durum karşısında kendilerine anlatabilecek fazla bir şey kalmadığını belirten Özsoy, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığına resmi yazılar gönderdiklerini açıkladı.
BAKANLIKLARA ACİL MÜDAHALE ÇAĞRISI
Gümrük vergilerinin artırılması, gümrük girişlerinin ve ürün menşelerinin denetlenmesi gerektiğini vurgulayan Mehmet Ali Özsoy, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a çağrıda bulundu.
Kivi üretim bölgelerindeki çiftçi örgütlerinin de katılımıyla bir toplantı düzenlenmesini isteyen Özsoy, üreticilerin sorunlarının doğrudan bakanlıklara aktarılması ve ortak çözüm yollarının belirlenmesi gerektiğini söyledi. Özsoy "Üreticimiz şu anda perişan. Maliyetinin altında hasat yapıp ürününü satmak zorunda kalacak. Sayın Tarım Bakanım İbrahim Yumaklı, Sayın Ticaret Bakanım Ömer Bolat, lütfen derhal müdahale edin. Piyasanın çiftçinin kazanabileceği normal şartlara gelmesi için gerekenleri yapın. Çiftçi örgütlerini toplayın, kivi üretim bölgelerindeki temsilcilerle bir araya gelin. Bizim de size ileteceğimiz sorunlar var. Üretici kanadının yaşadığı sıkıntıları birlikte değerlendirelim. Önce İran'daki üreticiyi değil, Türkiye'deki emekçilerimizi ve çiftçilerimizi koruyalım.” dedi.