HES Önergesi Meclis'te

Önergede, Doğu Karadeniz’de inşa edilen HES’lerin planlanma, inşaat ve işletme aşamalarında doğaya verdikleri zararların tespit edilmesi ve doğayla dost enerji politikalarının geliştirilmesine ilişkin önerilerin araştırılması istendi.

YOĞUNLUK TRABZON VE RİZE’DE
Türkiye’nin enerjiye ihtiyacının olduğuna vurgu yapılan araştırma önergesinde şöyle denildi: "Ülkemizde elektrik enerjisi üretiminin enerji kaynaklarına göre dağılımına bakıldığında doğalgazın 1990 yılında 17,7’lik payının hızla arttığı ve 2010 yılında da yüzde 50’lere ulaşması beklenmediği görülmektedir. Diğer ithal kaynaklar da dahil edildiğinde elektrik üretimimizin yaklaşık yüzde 58’i ithal kaynaklardan sağlanmaktadır. Neredeyse tamamı ithal kaynak olan doğalgaza bu ölçüde bağımlılık enerjide önemli bir arz güvenliği riski oluşturmaktadır. Bu durum elektrik üretiminde doğal kaynakların, yenilenebilir enerji kaynaklarının bu çerçevede de HES’lerin önemini artırmaktadır. 2009 yılı itibarıyla kamu ve özel sektör tarafından Türkiye genelinde işletme halinde 187 adet, inşa halinde ise 138 adet Nehir Tipi HES bulunmaktadır. Yine 2009 yılı itibarıyla 1600 civarında da HES projesi mevcuttur. Projelerin toplam kurulu gücü yaklaşık 23.000 MW olup yıllık ortalama üretimin 81.000 GWh olması beklenmektedir. Öngörülen bu üretim değeri, Türkiye’nin 2008 yılında tükettiği toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde 40’ına karşı gelmektedir. Kaldı ki 2008 yılı küresel krizin başlangıç yılı olduğundan beklenenden daha düşük düzeyde bir tüketim gerçekleşmiştir. Karadeniz Bölgesi, özellikle de Trabzon ve Rize illeri bol yağış alması nedeniyle HES projelerinde öne çıkmaktadır. 2009 yılı itibarıyla inşa halinde olan toplam 138 HES’ten 41 adedi Trabzon’da, 23 adedi ise Rize’dedir. Yani neredeyse inşa halindeki her iki HES’ten biri Trabzon ya da Rize’dedir."

PARA DEĞİL YAŞAM KAYNAĞI
Nehir tipi HES’lerin yenilenebilir alternatif enerji kaynağı olarak kabul edildiğine dikkat çekilen önergede şunlara yer verildi: "Ancak bunun için inşaat ve işletme aşamalarında uyulması gereken kurallar ve ilgili denetim mekanizmaları tam ve doğru olarak belirlenmeli ve uygulanmalıdır. Aksi takdirde doğal yaşam alanları tahrip olacaktır. Aynı vadi üzerinde çoğu kez vadi özellikleri dikkate alınmadan geliştirilen çok sayıda HES projesi bulunmaktadır. Farklı doğal bitki örtüsüne sahip, farklı akarsular üzerinde yapılacak olan HES’ler için hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirme Raporları’nın birbirlerine benzerlikleri; yeterli çalışma yapılmadan adeta aynı raporların farklı projelerde kullanıldığı izlenimini yaratmaktadır. Aynı akarsu üzerinde birden fazla HES projesi yapılmaktadır. Her ne kadar yönetmelikte akarsuyun on yıllık ortalama akımının yüzde 10’u oranında "cansuyu" bırakılması yönünde bir hüküm olsa da bu oranda suyun bırakılıp bırakılmadığı konusunda tereddütler vardır.”