Kimi kripto paralar sadece ekosistem üzerine odaklansalar da, Ripple (XRP) ve Stellar (XLM) ise sadece ödemeler konusunda uzmanlaştıklarını söyleyebiliriz. Durum böyle olunca birçok yatırımcı bu iki kripto para hakkında nelerin farklı olduğunu merak edebilirler. Biz de, sizlere Ripple ve Stellar’dan bahsedip ayrıca anlık Bitcoin haberleri, Ripple kaç TL ve Stellar kaç TL sorularının cevaplarını detaylı bir şekilde vereceğiz.
Yazımıza başlamadan önce sizlere ilk olarak Ripple’dan bahsedeceğimizi, sonrasında Stellar’dan bahsedeceğimizi söylemek isteriz. Ondan sonra sizlere iki farklı ağın farklılıkları ve karşılaştırmasını sunacağız.
Ripple Nedir?
Ripple, 2012 yılında Brad Garlinghouse ve Chris Larsen tarafından kurulan ödeme firması. Firma, uluslararası ödemelerde kullanılan SWIFT sisteminin yavaş, maliyetli ve devamlı saldırıya uğrayan SWIFT sistemi yerine daha güvenilir, daha hızlı ve daha ucuz bir sistem oluşturmak istedi. Bu da, Ripple’ın blockchain tabanlı defter aracılığıyla ödemelerin gerçekleştirilmesi için çalışmalarına vesile oldu. Şu an dünyanın önde gelen finansal kuruluşların ödeme sistemlerini oluşturuyor ve merkez bankası dijital para birimleri (CBDC) için önde gelen kuruluşlardan biri olduğunu söyleyebiliriz.
Yatırımcısına en çok kazandıran kripto para birimlerinden biri olan Ripple kaç TL sorusu sıklıkla soruluyor. Aslında Ripple bir kripto para değil. Kripto para XRP’nin geliştiricisi. Anlık verilere göre XRP şu anda 5.96 TL’den işlem görüyor.
Ripple’ın Özellikleri Nelerdir?
Ripple, diğer ödeme sistemlerinden farklı olarak açık kaynaklı geliştirme süreçlerini yazılım ekipleriyle birlikte destekler. Ayrıca diğer ödeme platformlarından farkı, tamamen merkezsiz olmasıdır ve itibari paralar ile kripto paraları destekler. Yani Ripple, bankalar arası global ödeme ağıdır ve dünyanın önde gelen finansal hizmet kuruluşları tarafından kullanılıyor. XRP ise farklı para birimleri arasında dönüştürme işlemini gerçekleştirir.
Ripple Ağının Para Birimi XRP
XRP, farklı para birimleri arasında köprü işlevi görür ve herhangi bir para birimi kategorisinde ayrım gerçekleştirmez. Böylece para birimleri arasındaki değişim hızlı ve etkin olur. Ripple ağında her bir para biriminin kendine ait kapıları vardır ve kişilerin farklı para birimleri üzerinden ödeme gerçekleştirmelerine olanak sağlar. Onun yerine ödeme kapıları üzerinden işlemlerini gerçekleştirir ve birden fazla kapıyı kullanabilirsiniz.
Kapılar üzerinde hesap tutmak belli başlı riskleri doğurur ve kapılar eğer verilen yükümlülüklerini gerçekleştiremezse kullanıcılar paranın değerini kaybedebilirler ve kapılar güvenilmez olarak ağa duyurulur. Böylece borç senetleri güven üzerine kurulur ve ağdaki tüm katılımcılar bu durumu bilir. Ama karşı partilerin riskleri kripto paralar üzerinde geçmez.
Ripple Nasıl Çalışır?
Ripple, iş ispatı (PoW) veya başka bilinen mutabakat algoritmaları üzerinden çalışmaz. Aksine, ödeme işlemleri mutabakat protokolü tarafından hesapların ve işlem detaylarının doğrulanması için kullanılır. Mutabakat protokolü ise sistemde çifte harcamayı önlemek için vardır.
Ripple ağında çoklu kapılar kullanılabilir ve bunlar üzerinden para yollanıp işlem detaylarının tamamının silindiği senaryosunu ele alalım. Ripple ağındaki bireysel node’lar, hangi işlemin ilk olarak yapıldığına karar verir ve bu işlem 5 saniye içerisinde sonlandırılmış olur. Ripple ağında merkezi otorite olmadığı için işlemlerin kararlaştırılıp onaylanması node’lar tarafından gerçekleştirilir.
Ripple ise kapılar tarafından biriktirilen borç senetlerinin durumlarını kontrol eder. Borç senetlerinden elde edilen krediler ve işlem akışları Ripple cüzdanları üzerinden gerçekleşir ve Ripple ağındaki herkes tarafından Ripple mutabakat defterinde (XRPL) görülür. Ama işlem detaylarının tamamı blockchain tabanlı deftere kaydedilse de, işletme veya kişilerin kimliklerine ait verilere ulaşılması mümkün değildir. Ama, tüm işlemlerin detayları anonimleştirmeme önlemlerine karşı güvende olduğunu söyleyemeyiz.
Şu ana kadar Ripple hakkında bilmeniz gereken her şeyi bahsetmiş durumdayız. Şimdi sizlere Stellar hakkında bilmeniz gerekenlerden bahsedelim.
Stellar Nedir?
Stellar, 2015 yılında belli bir topluluk tarafından ödemelerin daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla kurulan blockchain tabanlı bir ağ olduğunu söyleyebiliriz. Stellar da Ripple gibi, dünyanın önde gelen finansal kuruluşları için çalışıyor ve ayrıca belli devletlerle CBDC ile alakalı çalışmaların yürütüldüğü ağlardan birisi olduğunu söyleyebiliriz.
Ripple’ın geliştirdiği XRP’nin en yakın rakibi olan XLM kaç TL diye bakalım. Güncel kripto para piyasası verilerine göre 1 XLM 2.43 TL’den işlem görüyor.
Stellar’ın Özellikleri Nelerdir?
- Stellar veri tabanı açık kaynaklı ve merkezsizdir, bu da açık blockchain ağında olması gereken özelliklerden bir tanesidir.
- Stellar ağındaki işlemlerin doğrulanması, kendisine ait mutabakat algoritması ile 3-5 saniyede gerçekleşir.
- Stellar ağı, ödemelerdeki ölçeği kaldırabilmek için saniyede binlerce işlemi destekleyecek şekilde tasarlandı. Böylece ödemeler için etkin bir altyapı kurulmuş oldu.
- Stellar ağı, işlemlerin gerçekleştirilip onaylanabilmesi için çoklu imzalı cüzdanlar ve akıllı kontratları kullanabilir. Bu da, çoklu imzalı cüzdanlar ile tek bir kişinin fonları kontrol etmesini önlerken, akıllı kontratlar da Stellar üzerinde işlemlerin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesini ve ayrıca uygulamaların inşa edilmesini sağlar. Böylelikle finansal kuruluşlar, Stellar tabanlı uygulamalar oluşturarak hem kendi ödeme sistemlerini geliştirebilir, hem de Stellar ekosistemine ciddi katkı oluşturabilirler.
Stellar Nasıl Çalışır?
Tüm blockchain ağlarında olduğu gibi, Stellar ağı da paylaşılan ve dağıtık defter kullanır. Stellar ise bu durumu Federatif Bizans Anlaşması (FBA) algoritması olarak da bilinen Stellar Mutabakat Protokolünü (SCP) kullanır.
Stellar Mutabakat Protokolü işlemleri hızlı bir şekilde ve düşük maliyet ile gerçekleştirir ve bu süreç sadece birkaç saniye içinde gerçekleşir. Node ismi verilen her bir katılımcı, Stellar ağındaki gerçekleştirilen işlemlerin kendilerine ait kısımlarını kabul edip eklemeleri gerekir ve bu küçük ağlar da Quorum dilimleri olarak bilinir. Onun dışında Stellar ağının geçerli işlemler üzerinden mutabakata varması ve deftere eklemesi ise Quorum dilimlerinin performansına bağlıdır.
Stellar ağında ödeme gerçekleştirmek için cüzdanları ve ödeme detaylarını girmeniz gerekir. Detayları onayladıktan sonra istediğiniz para birimini diğer bir kişiye gönderebilirsiniz. Eğer para birimleri farklı olursa, dönüştürme işlemi dağıtık borsalar üzerinden gerçekleştirilir ve çok düşük bir ücret alınır.
Stellar Ağı ile Stellar.org Nedir?
Stellar ağı, finansal işlemlerin gerçekleştirildiği blockchain ağı olduğunu söyleyebiliriz ve topluluk tarafından sahiplenilir. Ama Stellar.org ise Stellar Vakfı’na ait olup, kuruluşların finansal işlemlerini etkin bir şekilde gerçekleştirmek için insiyatifler ve yazılım geliştirme araçlarını kullanır. Ayrıca, Stellar Vakfı çalışanları, Stellar ağı için yazılım geliştirme süreçlerine katılır ama teknolojinin kendisi organizasyondan tamamen bağımsızdır. Yani Stellar Vakfı, sadece yazılım geliştirme ve sosyal insiyatifler için çalışırlar. Böylece Stellar ağının kullanımı artırılmış olur.
Şu ana kadar Ripple ve Stellar hakkında bilmeniz gereken her şeyi bahsettiğimize göre, şimdi sizlere Ripple ve Stellar’ın karşılaştırmasını yapıp benzer ve farklı yönlerinden bahsedelim.
Ripple ve Stellar Karşılaştırması
- Ripple ve Stellar, dünyanın önde gelen finansal kuruluşları tarafından kullanılır. Ripple kar güden bir şirket olarak çalışırken, Stellar ise vakıf olup yaptığı işlemlerden herhangi bir kar amacı gütmez.
- Ripple 2017’den beri piyasa manipülasyonu ve piyasa dolandırıcılığı davaları ile uğraşırken, Stellar kurulduğundan beri herhangi bir dava ile uğraşmadı.
- Stellar ağındaki ücretler sisteme düzenlenebilecek spam saldırılarına karşı caydırıcı özelliği varken, Ripple ağındaki ücretlerin bir kısmı şirketin kasasına gider.
- Ripple ve Stellar, ödeme protokollerinin geliştirilmesinde kendi yazılımcıları ile birlikte açık kaynak geliştirme süreçlerini de yürütürler.
- Ripple ağında farklı para birimlerine dönüştürme XRP işlemi olarak gerçekleştirilirken, Stellar ağında para dönüştürme işlemleri dağıtık borsalar üzerinden gerçekleştirilir. Ayrıca Ripple, para dönüştürme işlemleri için farklı kuruluşların açtığı kapıları kullanır.
- İkinci olarak Ripple, ödeme kapılarının güvenilirliğini puanlatır ve ayrıca ODL ile birlikte şirketlere ödemeleri etkin bir şekilde gerçekleştirmeleri için gerektiği zaman kredi açarlar. Ama şirketlerin açılan kredileri ödemeleri gerekir. Bu durumun Stellar’da olduğunu söyleyemeyiz.
- Ripple ilk başlarda ellerindeki XRP token’larının arzına belli bir limit koymuşken bu durum Stellar’da geçerli değildi ve yıllık %1 enflasyon vardı. Ama Stellar topluluğu enflasyonun kaldırılmasını ve arzında belli bir limit istedikleri için enflasyon kaldırıldı ve arz limiti 50 milyar XLM’e çevrildi.
- Ripple eşsiz token’ların (NFT) çıkarılmasını farklı para birimleri üzerinden ödeme yapılmasına olanak sağlamak için gerçekleştirilmesi için çıkarırken, bu durumun Stellar’da olduğunu söyleyemeyiz.
- Ripple’da sadece tek bir site varken, Stellar’da bu durumun Stellar ağı ve Stellar.org olarak bahsedebiliriz.
- Ripple ödemeleri gerçekleştirmek için genellikle kendi defterini kullansa da, Stellar ödemelerin daha etkin gerçekleştirilmesi için ayrıca Anchor protokolünü de kullanır.