Rize il çevresinde 24.09.2011 tarihinde yaşanan sel ve heyelan felaketi nedeni ile Rize'de mücbir sebep hali* ilan edildiğini bildiren Rize Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Oda Başkanı Muammer Berberoğlu, vergi mükelleflerinin yapmaları gereken işlemlerle ilgili açıklamalarda bulundu.
Berberoğlu, sel ve heyelan nedeniyle, Maliye Bakanlığı 29.09.2011 tarih ve 091392 sayılı yazısı ile "mücbir sebep hali" ilan etmiştir. Sel ve heyelan felaketi nedeni ile Rize ilimiz Merkez ilçesindeki bütün vergi mükellefleri için 24.09.2011 tarihinde başlayan mücbir sebep hali 31.12.2011 tarihi mesai saati sonuna kadar devam edeceğini söyledi. Mücbir sebep halinin başladığı 24.09.2011 tarihinden 31.12.2011 tarihi sonuna kadar verilmesi gereken vergi beyannameleri ile bildirimlerinin verilme süresi 05.01.2012 tarihi sonuna, ödeme süresi ise 10.01.2012 tarihi kadar uzatılmıştır.
6111 sayılı Torba Kanun gereği borçlarını yapılandıran ve matrah artırımında ve diğer hususlara ilişkin hükümlerle ilgili taksit ödemelerine devam edeceklerdir. Mücbir sebep halinin bu borçları kapsamadığını söyledi.
Başkan Berberoğlu, sel ve heyelan felaketi nedeni ile malları zayi olan vergi mükelleflerinin bağlı oldukları vergi dairelerine başvurarak 213 sayılı VUK’ nun 267 ve 278. maddeleri uyarınca zayi olan veya kaybolan malların ve diğer varlıkların bedellerinin Takdir Komisyonu marifeti ile takdir işleminin yapılması gerektiğini söyledi. Ayrıca sel ve heyelan nedeni ile vergi mükelleflerinin kullandıkları ticari defterler, faturalar ve vergiye esas her türlü belgelerin zayi olması durumunda TTK’ nun 68 maddesi gereği zayi belgesi verilmesi için Rize Asliye Hukuk Mahkemesi’ ne 15 gün içerisinde başvurmaları gerektiğini söyledi.
Berberoğlu, yaşadığımız felakette hayatını kaybeden vatandaşımıza Allah'tan rahmet, yakınlarına başsağlığı dilerken, Rize halkına geçmiş olsun dileklerini sunarak böyle bir felaketlerin bir daha yaşanmaması temennisinde bulundu.
Selden zarar gören vergi mükelleflerinin yapılması gereken işlemlerle ilgili ayrıntılı bilgiler veren Başkan Berberoğlu yapılması gerekenleri şu şekilde anlattı:
1-VERGİ DAİRESİNDE YAPILMASI GEREKENLER:
Mükelleflerin bağlı olduğu vergi dairesini (Defterdarlık Makamına) aşağıda örneği bulunan dilekçe ile müracaat ederek takdir komisyonunun dan zayi olan malların ve diğer varlıkların takdiri ve tespiti istenecek. Dilekçeye aşağıdaki belgeler de eklenecektir.
1)-Zayi olan malların (Mallar (Ticari mallar, hammadde, yardımcı madde, mamül madde Vb.), Demirbaşlar, Araçlar, Tesis ve Makinalar) listesi,
2)-İtfaiyeden, Belediye Zabıta Müdürlüğünden alınacak tespit tutanağı,
3)-Selde kaybolmuş veya bozulmuş ticari defterler ve belgeler, (Kullanılmış veya boş fatura ve benzeri vesikalar)
2)-TİCARET MAHKEMESİNDE YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER:
Vergi mükellefleri İşyeri merkezinde yetkili olan Ticaret mahkemesine aşağıda örneği bulunan dilekçe ile dava açmak sureti ile zayi olan Ticari defter ve vesikaların zayi olduğuna ilişkin belgenin alınması gerekir. Dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenecektir. Konuya ilişkin TTK maddesine göre;
TTK 68. maddesinin son fıkrası gereği; tacir, ticari işletmesinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, ziyaı öğrendiği andan itibaren onbeş gün içinde yani olayın olduğu 24.09.2011 tarihinden itibaren 08.10.2011 tarihine kadar ki süre içinde bu davayı açabilir. (Bu tarih hafta tatiline denk geldiğinden dolayı son gün ilk mesai günü olan 10.10.2011) Aksi takdirde karşılaşabileceği mali ve hukuki sorunlarda defter ve belgelerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Sel felaketinin olduğu Rize il Merkez ilçe bölgesi Ticaret Mahkemesi olarak,
Rize Ticaret Mahkemeleri’nin (RİZE Asliye Hukuk Mahkemesi) yetki çevresine girmektedir.
1)- İtfaiyeden, Belediye Zabıta Müdürlüğünden alınacak tespit tutanağı,
2)- Selde kaybolmuş veya bozulmuş ticari defterler ve belgeler, (Kullanılmış veya boş fatura ve benzeri vesikalar)
3)-SEL FELAKETİ NEDENİYLE ZAYİ OLAN MALLARIN KDV KARŞISINDAKİ DURUMU:
K.D.V Kanununun 30.maddesinin c bendinde ”Deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlığının yangın sebebiyle mücbir sebep ilân ettiği yerlerdeki yangın sonucu zayi olanlar hariç olmak üzere, zayi olan mallara ait katma değer vergisinin mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği “ hükmedilmiştir.
Kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere, SEL’DE ZAYİ OLAN olan mallara ait yüklenilen ve indirilen Katma Değer Vergisinin daha sonra İLAVE EDİLMESİ GEREKMEZ.
Konuya ilişkin olarak, Maliye Bakanlığının 282 sıra nolu V.U.K. Genel Tebliği’nin 7. bölümünde “Deprem ve sel felaketi sonucu zayi olduğu takdir komisyonlarınca tespit olunan mallara ilişkin olarak yüklenilip önceki dönemlerde indirim konusu yapılan katma değer vergileri ile ilgili olarak Katma Değer Vergisi Kanununun 30/c maddesine göre işlem yapılmayacak, diğer bir ifade ile bu mallarla ilgili olup önceki dönemlerde indirilen katma değer vergileri düzeltme yoluyla mükelleflerden istenilmeyecek, henüz indirilememiş olan katma değer vergileri ise takip eden dönemlerde indirilebileceği “ açıklanmıştır.
4)-SEL FELAKETİNDE ZAYİ OLAN MALLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ :
Örnek:
Sel nedeniyle X L.T.D. Ş.T.İ nin işyerinde veya deposunda bulunan 50.000.-TL bedelli mal zayi olmuştur. Takdir komisyonu malların değerini sıfır olarak tespit etmiştir. Bu durumda 50.000.-TL dönem kar ve zarar hesabına kaydedilecektir.
Mallar sel nedeniyle değer kaybına uğradığı için, bu malın alımında yüklenilen ve indirim konusu yapılmış olan katma değer vergisi açısından düzeltme işlemleri yapılmayacaktır. (KDVK Madde 30/c)
5)-SİGORTA ACENTESİNE BAŞVURU:
Mallarını ve diğer varlıklarını sigorta ettiren vergi mükellefleri, ilgili sigortaya müracaat ederek ekpertiz aracılığı ile değer tespiti yaptırması gerekir.Sigortadan alınacak tazminat muhasebe kayıtlarına gelir olarak intikal ettirilir.
Saygılarımla, Muammer BERBEROĞLU Başkan
*mücbir sebep hali: Herhangi bir kimse tarafından alınacak önlemlere karşın, önüne geçilmesi olanaksız, borcun yerine getirilmesine engel, borçlunun istenci dışında beklenmedik olaylar.