-İlk çocuk olmak :aileler genellikle ilk çocuğa anne babalık rolü yükler. Kardeşler tartıştığında ilk çocuktan anlayış beklenir. Bunun sonucunda ilk çocuklar daha duyarlı, sorumluluk sahibi, başarı odaklı ve olası rakiplere karşı kendin koruma eğiliminde olur.
- İkinci çocuk ise: “Benden önce hep birileri vardı” duygusuyla aynı alanda rekabet etme düşüncesinden uzaklaşır. Böylece mizah becerisi ya da sosyal çekicilik gibi farklı alanlarda gelişim gösterebilir.
- Ortanca çocuk, ne ilk ne son olmadığı için hiç bir ayrıcalığı yoktur. Bu yüzden yoksunluk duyguları yaşayabilir. Sonuçta da adalet için savaşan bir yapıya sahip olur, rekabetçi bir yaşam biçimi geliştirebilir.
-Son çocuk, ailenin en küçüğü olduğu için, anne-baba rolünü üstlenen ağabey abladan yana zengindir. Gerçekte kardeşler bu rol için yeterince olgun değildir. En küçük çocuklar, sosyal ilişkilerde deneyim kazanabilir. Bazı durumlarda ise, sınır ve kurallara uymaktan yorulup bezginlik yaşayabilirler. Aileler, genelde son çocukları şımartma ve zamanı gelse bile gitmesine izin vermeme eğilimindedir.
- Tek çocukta, ‘ben’lik duygusu fazla gelişir, çünkü ailenin yoğun ilgisiyle büyür. Bazen aşırı koruyucu anne baba tutumu söz konusu olabilir. Kendilerini mikroskop altında inceleniyor gibi hisseden bu çocuklar, rekabet etmek için fırsat bulamaz.
Cinsiyet de önemli
Kızların sözel zekasının (okuma, yazma, anımsama ve algılama), erkeklerin ise görsel-mekansal zekasının (matematik, fen, mekanik beceriler) daha yüksek olduğu görülüyor. Söz konusu farklılıklar; cinsiyet hormonları, deneyim ve sosyalleşmeden kaynaklanıyor.
Zeka ve Kişilikte Doğum Sırası Etkili
Çocukların zeka ve kişilik gelişimi birçok etkene bağlı. Aile eğitimi, oyuncaklar, çocuğun zeka gelişimini olumlu veya olumsuz etkiliyor. Kardeşlerin doğum sırası bile, çocuğun kişilik ve davranış gelişiminde etkili.